31
Jul
Deugdelijke drainage is essentieel voor boeren

Deugdelijke drainage is essentieel voor boeren. Het voorkomt dat akkers dichtslaan en gewassen verdrinken. Investeren in doorlaatbare bodem betaalt zich altijd uit. Ook al is het niet zichtbaar.

 ,,Goede afwatering voorkomt dat de bodem verstikt en gewassen verdrinken. Ygnaz Boersma & Lars Fortuin’’ 

An­der­hal­ve me­ter diep snijdt het mes door de West-Frie­se klei ter­wijl de rups­ban­den over het gras­land ra­te­len. De im­po­san­te drai­na­ge­ma­chi­ne van Boersma Drai­na­ge uit Wie­rin­ger­werf houdt er een ste­vig wan­del­tem­po in. Rol­len van 150 me­ter leng­te pijp ver­dwij­nen als draad­ga­ren in de bo­dem.

Nu het zo­mer­weer lang­zaam­aan be­gint om te slaan en straks de eer­ste na­jaars­bui­en zich aan­die­nen, zal dit sys­teem zich be­wij­zen. Dan stroomt het over­tol­li­ge grond­wa­ter weer rij­ke­lijk in de slo­ten en vaar­ten. Dank­zij deze na­gel­nieu­we drain, die het grond­wa­ter­peil re­gu­leert en op con­stant ni­veau houdt.

Want dat is per slot de be­lang­rijk­ste re­den waar­om agra­riërs in drai­na­ge in­ves­te­ren. Om te voor­ko­men dat de bo­dem dicht­slaat en ge­was­sen ver­pie­te­ren. Boe­ren stop­pen veel geld in de grond maar die in­ves­te­ring be­taalt zich dub­bel en dwars uit, zegt Yg­naz Boersma. Hij wijst naar de bol­len­rooi­er die op de naast­ge­le­gen ak­ker de laat­ste tul­pen­bol­len van dit sei­zoen oogst. ,,Daar heb­ben we vo­rig jaar ook drai­na­ge ge­legd. Als het in de zo­mer on­af­ge­bro­ken re­gent en je land komt blank te staan, dan ver­zui­pen je bol­len. Als je een bun­der bol­len moet af­schrij­ven, dan weegt de scha­de niet op te­gen de kos­ten van deug­de­lij­ke drai­na­ge.’’ Zijn bood­schap is dui­de­lijk: goed ge­drai­neer­de bo­dem is on­mis­baar voor agra­risch suc­ces. Om die re­den laat vee­hou­der Jaap Bon­te­ko­ning uit Sij­be­karspel thans zijn per­ceel drai­ne­ren. Want vol­gend jaar ko­men er bol­len en die heb­ben wel­is­waar flink he­mel­wa­ter no­dig maar mo­gen be­slist niet met de voe­ten in het wa­ter staan, weet elke kwe­ker.

Mis­ver­stand

Om maar met­een een hard­nek­kig mis­ver­stand weg te ne­men; drai­na­ge vangt de re­gen niet recht­streeks op maar voert over­tol­lig grond­wa­ter af. Boersma: ,,Re­gen­wa­ter gaat di­rect de bo­dem in en zakt om­laag. Maar op een ge­ge­ven mo­ment be­gint het ni­veau van het grond­wa­ter te stij­gen. Tot­dat het net zo hoog stijgt als de drai­na­ge­bui­zen. Dan gaat het dus via de drai­na­ge rich­ting de sloot.’’

Over mis­ver­stan­den ge­spro­ken. Vroe­ger in de tijd van de aar­den drai­na­ge­pijp­jes (rood van kleur) dacht men dat over­tol­lig grond­wa­ter de po­reu­ze pijp­jes bin­nen­drong en zo rich­ting de sloot stroom­de. ,,Dat dach­ten ze zelfs in 'Wa­ge­nin­gen'. Maar dat wa­ter werd dus in dat open voeg­je op­ge­van­gen, pre­cies tus­sen de scha­kel­pun­ten van de pijp­jes.’’ 

Het was ook de tijd van de hand­ma­tig in­ge­gra­ven aar­den pijp­jes, dat va­der Boersma van­uit Fries­land de Af­sluit­dijk over­stak en in de Wie­rin­ger­meer neer­streek. Daar wer­den de mou­wen op­ge­stroopt. Ze­ker na­dat de Wie­rin­ger­meer­pol­der na de on­der­wa­ter­zet­ting door de be­zet­ter op­nieuw ont­gon­nen moest wor­den. Di­rect na de Twee­de We­reld­oor­log maak­te agra­risch Ne­der­land een in­haal­slag. Er was niet al­leen wo­ning­nood, ook de voed­sel­voor­zie­ning moest weer op gang ko­men en dat verg­de goed ge­drai­neer­de bo­dem. Met be­hulp van het Mars­hal Plan stuur­de Eu­ro­pa aan op een snel her­stel van de eco­no­mie en daar­in speel­de de agra­ri­sche sec­tor toen nog een hoofd­rol.

Yg­naz Boersma (60) heeft die pe­ri­o­de van we­der­op­bouw dan ook heel be­wust mee­ge­maakt. Hij kan zich nog goed her­in­ne­ren hoe de eer­ste drai­na­ge­ma­chi­nes zich als ver­ti­ca­le ket­ting­za­gen door de bo­dem groe­ven en zo een sleuf ach­ter­lie­ten waar­in lan­ge lin­ten pijp­jes wer­den ge­legd. ,,Dan moest je la­ter dat drai­na­ge­sys­teem weer door­spui­ten. Dat ging toen nog met be­hulp van een pom­pje dat je met een koord moest aan­slin­ge­ren.’’

Bo­dem­pak­ket

Het gro­te na­deel van de oude me­tho­de is ver­sto­ring van de bo­dem. Van­daar dat nu de fase van 'sleu­f­lo­ze drai­na­ge' is aan­ge­bro­ken. Zo­als het woord aan­geeft, heeft die tech­niek de­fi­ni­tief af­ge­re­kend met de sleuf. Die trok niet al­leen een spoor door het eeu­wen­ou­de land­schap, het verg­de meer ener­gie om die te creë­ren en la­ter ook weer dicht te gooi­en. Nu komt er geen sleuf meer aan te pas. Bij sleu­f­lo­ze drai­na­ge snijdt een reus­ach­tig mes door de bo­dem en wordt het bo­dem­pak­ket kort­ston­dig op­ge­tild. Dus mi­ni­ma­le ver­sto­ring van grond­la­gen. Te­ge­lij­ker­tijd wordt een drai­na­ge­pijp ge­legd. Die is van kunst­stof en aan de bui­ten­kant voor­zien van pro­py­leen­ve­zel. ,,Dat is een ex­tra laag die is ver­vaar­digd uit af­val van de vloer­be­dek­kings­in­du­strie'', weet Boersma. ,,Dat pro­py­leen­ve­zel voor­komt dat er prut in de buis komt waar­door deze ver­stopt kan ra­ken.’’ 

La­ser­straal

Niet al­leen de ma­chi­nes zijn de af­ge­lo­pen de­cen­nia ri­gou­reus ge­mo­der­ni­seerd, ook de toe­ge­pas­te tech­nie­ken. Zo ma­noeu­vreert deze ruim der­tig ton zwa­re in­stal­la­tie met be­hulp van glo­bal po­si­ti­on sy­s­tem (gps). Aan het eind van de ak­ker staat een drie­poot die voort­du­rend la­ser­sig­na­len uit­zendt, recht­streeks naar de hy­drau­liek. 

Daar­door wordt de drain op de mil­li­me­ter nauw­keu­rig op elke ge­wens­te diep­te ge­legd. Net als het af­dak­je thuis wor­den ook drai­na­ge­pij­pen op af­schot ge­legd zo­dat het grond­wa­ter naar de dichtst­bij­zijn­de sloot stroomt. Es­sen­ti­eel daar­bij is het be­no­dig­de ver­val. Op deze recht­hoe­ki­ge ak­ker langs de A.C. de Graaf­weg in Sij­be­karspel is be­draagt het ver­val op en­ke­le hon­der­den me­ters slechts tien cen­ti­me­ter. Dat lijkt op het eer­ste ge­zicht niet veel maar het kan juist bij lang­du­ri­ge re­gen­val het ver­schil ma­ken, weet elke agra­riër.

Want drai­ne­ren, dat is een kwes­tie van re­gu­le­ren. ,,Kom, we gaan er nog een rol­le­tje in­draai­en.’’

Bron: NoordHollands Dagblad
Auteur: Coen van de Luytgaarden

Plaats een reactie