3
Jul
Stevige stengels met status

Tussen de bloemkool en tulpen vallen ze direct op. Die grote paarse bloemen. Omdat ze hoog boven het veld uitsteken. De teelt van sieruien trekt veel bekijks. Tuinder Jong in Lutjebroek ’heeft een aardig hoekje staan’.

Als paar­se kerst­bal­len wie­gen ze heen en weer. Tot­dat het mes erin gaat.

Tjak en tjak. Tel­kens wan­neer ie­mand zich voor­over buigt, ein­digt het par­man­ti­ge be­staan van de sie­rui op deze zon­ni­ge ak­ker. Van­af dat mo­ment ver­an­dert de plant in een pro­duct dat met­een in de met wa­ter ge­vul­de bloe­men­krat­ten op de wa­gen ver­dwijnt. Ook hier staat weer een ont­vangst­co­mité klaar voor ver­de­re ver­wer­king.

Van hun doel­ge­rich­te snij­be­we­gin­gen zijn deze ij­ve­ri­ge land­ar­bei­ders zich nau­we­lijks be­wust. Zij moe­ten me­ters ma­ken, bos­sen pak­ken. Ge­con­cen­treerd strui­nen ze het per­ceel af, op zoek naar ge­schik­te exem­pla­ren. Heb­ben ze die een­maal in het vi­zier dan gaat het mes naar de grond. Op­val­lend is de voor­zich­tig­heid waar­mee zij de ge­oog­ste ste­len in de ar­men slui­ten tot ze zijn uit­ge­groeid tot flin­ke bos­sen. Ook de ma­nier waar­op ze die over­han­di­gen aan de col­le­ga, is veel­zeg­gend. 

Bruids­re­por­ta­ge

Van­af de Drech­ter­land­se­weg bij Lutje­broek zijn ze niet te mis­sen. Die sta­ti­ge ste­len die bij­na een me­ter bo­ven het aard­op­per­vlak uit­ste­ken. In de re­gio waar van ouds­her bloem­kool, pi­oen­ro­zen en tul­pen de toon zet­ten, trek­ken sie­rui­en de aan­dacht. Hun mys­te­ri­eu­ze schoon­heid is voor te­ler Mar­tijn Jong al­lang niet zo bij­zon­der meer. Voor hem is dit bu­si­ness as usu­al. Toch kan hij zich wel voor­stel­len dat sie­rui­en tot de ver­beel­ding spre­ken. ,,En­ke­le ja­ren ge­le­den kre­gen we een ver­zoek voor een bruids­re­por­ta­ge. Gin­gen ze fo­to's ma­ken en kwa­men ze met de bruids­wa­gen hier naar­toe ge­re­den. Dat le­ver­de hele leu­ke plaat­jes op. Ook stond er eens een groep fiet­sers heel en­thou­si­ast te fo­to­gra­fe­ren toen we hier be­zig wa­ren.’’

Dat de sie­rui­en hier door ex­tra han­den gaan, heeft ove­ri­gens ook te ma­ken met de oogst­band die niet di­rect bij dit per­ceel kan ko­men. ,,Nor­maal snij­den we di­rect ach­ter de oogst­band maar om­dat het veld er­naast nog niet leeg is, moet het maar even zo.’’

Stam­pers

De teelt van sie­rui­en ver­schilt in prin­ci­pe wei­nig van bloem­bol­len. Ook deze paar­se sie­rui­en, Al­li­um Gi­gan­te­um, gaan in ok­to­ber als bol de grond in om ver­vol­gens te over­win­te­ren. Net als bloem­bol­len wor­den ze in het zo­mer­sei­zoen ge­rooid. Maar het gro­te ver­schil schuilt in het re­sul­taat. Waar bloe­men van tul­pen sneu­ve­len in de kop­ma­chi­ne, gaan deze sie­rui­en als ex­clu­sie­ve bloem naar de vei­ling. Dat ge­beurt bij voor­keur on­der zo­mer­se om­stan­dig­he­den, do­ceert Mar­tijn die een bloem van de grond pakt. ,,Als je goed kijkt, zie je dat die bloem is op­ge­bouwd uit een he­le­boel klei­ne bloe­me­tjes met ei­gen stam­pers en meel­dra­den. Als het nu gaat re­ge­nen en je zet de ste­len met paar­se bol­len nat in de koe­ling dan gaat het mis. Door het vocht gaan de bloe­men broei­en en smet­ten. Daar­door wor­den ze in rap tem­po he­le­maal bruin en die kun je na twee da­gen weg­gooi­en.’’

Nog zo’n be­lang­rij­ke aan­wij­zing; ge­richt af­snij­den bij het voetje. ,,Dus zorg er­voor dat je de bla­de­ren met rust laat want die le­ve­ren de ener­gie voor de bol die we twee we­ken la­ter rooi­en.’’ Ove­ri­gens zijn de bol­len van sie­rui­en veel gro­ter dan de con­ven­ti­o­ne­le tul­pen­bol. Dat was voor Lutje­broe­ker Pie­ter Jong (53) de­cen­nia ge­le­den ook de be­lang­rijk­ste re­den deze bij­zon­de­re teelt op te pak­ken, ver­telt hij. ,,Wij had­den vroe­ger tul­pen op die zwa­re klei bij An­dijk. Dan lag je daar op je knieën in die gro­ve klui­ten te zoe­ken naar iris­sen en veel te klei­ne tul­pen­bol­le­tjes. Toen zag ik op de CNB-vei­ling in Groote­broek plot­se­ling die gro­te bol­len lig­gen en toen wist ik het met­een; dat ga ik doen. We zijn met een klein hoek­je be­gon­nen en heb­ben dat in de loop der ja­ren steeds wat uit­ge­breid. On­der­tus­sen heb­ben we een aar­dig hoek­je staan. Daar­door heeft de sie­rui ook meer be­kend­heid ge­kre­gen.’’

Ter­wijl de werk­ne­mers op het land ge­staag door­gaan met oog­sten, pen­delt Pie­ter Jong voort­du­rend met zijn kar en trek­ker tus­sen het per­ceel aan De Gouw en het boe­ren­erf in Lutje­broek. Zijn voor­raad­schuur dient als tij­de­lij­ke op­slag en koe­ling in­een.

Jong sig­na­leert ove­ri­gens nog een op­val­lend ver­schil met de re­gu­lie­re bol­len­teelt. ,,Weet je wat zo grap­pig is? In de loop der ja­ren is de tul­pen­teelt vol­le­dig ge­me­cha­ni­seerd en rooi­en ze de bol­len hier al­leen nog met net­ten. Ter­wijl we die bol­len van sie­rui­en nog steeds op de ou­der­wet­se ma­nier met het hol­der­tje naar bo­ven moe­ten ploe­gen. Dat is nog steeds de bes­te me­tho­de.’’ Zo­als de bloem veel gro­ter is dan re­gu­lie­re tul­pen en nar­cis­sen, zo is ook de bol van de Al­li­um Gi­gen­te­um veel gro­ter.

Ove­ri­gens heeft de naam sie­rui in de verste ver­te niets van doen met de ui als smaak­ma­ker bij de ham­bur­ger of in de soep, zegt Jong. ,,Je kunt ze wel plat trap­pen maar dan nog krijg je er geen tra­nen van in je ogen.’’

Bloem­stuk­ken

De sie­rui­en gaan via de vei­ling naar de groot­han­del die ze ver­vol­gens naar lan­den als het Ver­e­nigd Ko­nink­rijk en Duits­land ex­por­teert. Met name in En­ge­land zijn ze ge­liefd als de­co­ra­tie in de vele kas­teel­tui­nen. In ei­gen land wor­den ze ver­werkt in duur­de­re bloem­stuk­ken en ook als de­co­ra­tie in ei­gen tuin blij­ken ze ge­wild.

Een van de groot­ste han­de­la­ren is jm­van­ber­kel.nl in Hil­le­gom die en­ke­le oog­stre­len­de pro­mo­tie­film­pjes op de web­si­te heeft ge­plaatst. Om te be­gin­nen, blij­ken er tal­rij­ke va­ri­an­ten van de mar­kan­te sie­rui te be­staan. Zo­als de Al­li­um Am­bas­sa­dor en de Al­li­um Glo­be­mas­ter. Hier­van zijn film­pjes op de site ge­plaatst. Met een pas­send mu­ziek­je er­on­der zien ze er nog ge­po­lijs­ter uit als die in Lutje­broek. Al­leen lo­pen ze er daar niet zo over­dre­ven mee te koop.

Bron: Noordhollands Dagblad, Coen van de Luytgaarden, 14-6-2018
Foto: Marcel Rob

Plaats een reactie