De ontwikkeling die Living Soils doormaakt, wordt in de praktijk onderzocht binnen Fieldlab Bol – een van de samenwerkingsprojecten waarbij Greenport Noord-Holland Noord is betrokken. In dit project werken telers, kennisinstellingen en ketenpartijen samen aan innovaties voor een duurzame, natuurinclusieve bollensector, met speciale aandacht voor bodemgezondheid en biodiversiteit.
Bodemleven als fundament
Living Soils ontwikkelt een microbiologisch product dat het bodemleven stimuleert en herstelt. Het gaat om een zorgvuldig samengesteld microbioom, afgestemd op de lokale bodem en het gewas. Het doel: gezonde en weerbare bollen en planten, die minder afhankelijk zijn van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen, en beter bestand zijn tegen klimaatverandering. “We willen telers laten zien dat je met minder – of zelfs zonder – kunstmatige input toch een goede opbrengst kunt behalen,” zegt John Huiberts. “Een teeltsysteem waar de teler, de consument én de bodem beter van worden.”
Jelena Koritic: “De bodem is een complex ecosysteem van bacteriën, schimmels, protozoa en nematoden.”
De naam Living Soils is bewust gekozen. “De bodem is geen dood substraat,” legt Jelena Koritic uit. “Het is een complex ecosysteem van bacteriën, schimmels, protozoa en nematoden. Als die balans klopt, werkt de bodem vóór je. In veel landbouwsystemen is die balans verstoord door intensieve bewerking en het gebruik van kunstmest en chemie. Living Soils onderzoekt hoe die vicieuze cirkel kan worden doorbroken.
Van praktijkervaring naar innovatie
Voor Huiberts is Living Soils een logisch vervolg op zijn loopbaan. Twaalf jaar lang runde hij samen met zijn vrouw Johanna een biologisch bollenbedrijf in Sint Maartensbrug. “We waren voortdurend bezig met de vraag hoe het duurzamer kon,” vertelt hij. “Dat ging met vallen en opstaan. Die praktijkervaring neem ik nu mee, zodat andere telers niet dezelfde fouten hoeven te maken.”
De samenwerking met Koritic bleek een belangrijke stap. Zij combineert microbiologische kennis met een brede blik op bodemecologie. “Veel problemen in de landbouw zijn eigenlijk bodemproblemen,” zegt ze. “Als je de bodem herstelt, volgt de plant vaak vanzelf.”
Proeven binnen Fieldlab Bol
In de praktijk bestaat de aanpak van Living Soils uit een microbiologisch extract, verrijkt met bioactieve stoffen die microbiële activiteit verder stimuleren. Deze ‘compostthee’ wordt over het gewas gespoten. De plant neemt het op en ontwikkelt een sterker wortelstelsel. Huiberts: “Meer haarwortels betekent betere opname van voedingsstoffen en meer weerstand. Dan heb je minder chemie nodig, misschien zelfs helemaal geen.” Wereldwijd wordt deze methode al toegepast, maar in de bollenteelt is ze relatief nieuw.
Glenn Vaars: “Dit soort innovaties vraagt tijd. Daarom doen wij nu langere proeven en meten we alles zo objectief mogelijk.”
Binnen Fieldlab Bol wordt deze ontwikkeling stap voor stap getest. Een van de deelnemers is PuurBio, het biologische bollenbedrijf van Glenn Vaars. Als fieldlabdeelnemer onderzoekt hij samen met Living Soils en andere partners wat het effect is van het activeren van bodemleven. “Ik ben op zoek naar antwoorden,” zegt Vaars. “Sommige bollen hebben meer baat bij schimmels, andere bij bacteriën. Als je dat goed in de bodem activeert, wordt de bol weerbaarder.” Living Soils deed in het najaar van 2025 een korte proef op zijn land met het spuiten van extract op groenbemesters. Vaars zag daarna duidelijke verschillen, zowel boven- als ondergronds. Tegelijk blijft hij realistisch: “Dit soort innovaties vraagt tijd. Daarom doen we nu langere proeven met bolgewassen en meten we alles zo objectief mogelijk.”
Juist die combinatie van praktijk, metingen en samenwerking past bij de aanpak van Fieldlab Bol en de rol van Greenport Noord-Holland Noord als verbinder van kennis en praktijk.
Leren van de natuur
Om hun kennis verder te verdiepen, kijkt Living Soils ook buiten Nederland. In 2025 deden Huiberts en zijn vrouw Johanna bodemonderzoek bij wilde tulpen in Kazachstan. De daar verzamelde bodemmonsters worden geanalyseerd door universiteiten in Leiden en Kazachstan. “De inzichten moeten helpen om nog beter afgestemde microbiomen te maken. Die wilde soorten zijn van nature weerbaar. Dat willen we vertalen naar de teelt.”
Het meenemen van telers in deze ontwikkeling blijft een uitdaging. “Nieuwe manieren van werken vragen vertrouwen,” zegt Huiberts. “Dat win je door klein te beginnen en resultaten te laten zien.” Precies daarom is een project als Fieldlab Bol zo belangrijk: deze biedt ruimte om samen te leren, te testen en kennis te delen. De komende jaren wil Living Soils de ontwikkeling verder onderbouwen en opschalen, samen met telers en partners. Koritic: ‘Bloemen brengen vreugde. Met een gezonde bodem zorgen we ervoor dat dit ook in de toekomst zo blijft.’
En misschien, zo hopen zij, hoeft de bodem dan niet langer om hulp te roepen.
Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door steun vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), via het programma Kansen voor West.
