Foodportret: Lector Health & Food dr. Feike van der Leij

1 mei 2020

Feike van der Leij is lector Health & Food bij Van Hall Larenstein maar sinds 2015 vooral actief binnen het domein Agri, Food en Life Sciences van Hogeschool Inholland. Feike is verbonden aan NH Food, waar hij als lid van de werkgroep diverse activiteiten ontplooit. Een van die activiteiten binnen NH Food is het promoten van het beroepsonderwijs. Daarnaast is hij bezig me het ontwikkelen van een lectoraat in Noord-Holland: Food for Happy Ageing. Feike is stuurgroeplid bij Voedsel Verbindt binnen het cluster Gezond Eten is Gezond Leven.

Wat is een lector?

Een lector is in het hbo wat een hoogleraar is bij een universiteit, met als grote verschil dat in het hbo voornamelijk praktijkgericht onderzoek wordt gedaan terwijl de universiteiten veel meer een focus hebben op theorie. Lectoren worden ook wel “praktijk-professor” genoemd. Ze hebben een academische achtergrond, zijn (nadat ze eerst de universiteit hebben doorlopen) gepromoveerd op zo’n 4 jaar onderzoek (hebben de titel “dr.”) en hebben dus veel onderzoekservaring. Ze vertalen fundamentele kennis zoals die bij universiteiten wordt verkregen naar toepassingen in de dagelijkse wereld van bedrijven, ziekenhuizen, waterleidings-instituten etc. Lectoren doen dat vaak door samen te werken met andere hogescholen en universiteiten. En met de opdrachtgevers natuurlijk.

Waar is Feike trots op?

Er zijn drie activiteiten die Feike eruit wil lichten:

1. De projecten.

Pure innovatie waar gezonde producten zijn gemaakt met duurzaamheid hoog in het vaandel. Binnen het grotere geheel van Food Circle en de IWP Health, Food & Technology zijn vele projecten uitgevoerd met docenten, studenten en vooral met pas afgestudeerde hbo-ers. Eén van de projecten is samen met Koopmans Koninklijke Meelfabrieken en het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL) uitgevoerd en heeft geleid tot een eiwit-verrijkt brood dat door de geriatrische afdeling van het MCL is getest. Met succes. Het brood kan ondervoeding bij ouderen mogelijk helpen tegengaan. Klik hier voor het artikel in VoedingNu.  Met een ander project (bouillonblokjes uit garnalenafval) is de Duurzame Dinsdag Voedselprijs 2014 in de wacht gesleept.

2. Promoten beroepsonderwijs

Het promoten van beroepsonderwijs in de volle breedte van de maatschappij doe je door te laten zien waar je mee bezig bent en door de samenleving de school in te trekken. Net zoals met bedrijven aan kenniscirculatie wordt gewerkt (bedrijf de school in en de school het bedrijf in) is het zaak de consument te betrekken bij de productie van voedsel en de leerprocessen daaromheen. Leerlingen moeten ook van alle kanten gestimuleerd worden voor een keuze in het groene domein. Dat doe je niet alleen met open dagen, maar ook door aan iedereen (ouders, grootouders) te laten zien hoe er tegenwoordig samengewerkt wordt. Zie artikel Food for Thought in Food Hospitality.

3. Fundamenteel onderzoek in het hbo

Sinds 2014 heeft Feike samen met Prof. Jaap Keijer van Wageningen University en anderen (MCL, TNO, Alfasigma BV) een promotie-onderzoek begeleid over carnitine, metabolisme en veroudering. Uitgezocht is wat er in spieren gebeurt tijdens veroudering en wat de rol is van carnitine (een vitamine-achtige voedingsstof die we zelf aanmaken maar die we ook uit vlees en zuivel binnenkrijgen). Dit is gedaan door bij gezonde en kwetsbare ouderen metingen te verrichten. Ook is de evolutie van carnitine-verwerkende eiwitten in kaart gebracht. Het onderzoek heeft verrassende resultaten opgeleverd die zijn beschreven in het proefschrift dat op 14 april 2020 door Marjanne van der Hoek wordt verdedigd.

Achtergrond

Biologie is zijn passie en als jongetje op de HAVO combineerde hij al zijn interesse in alles wat groeit en bloeit met zijn honger naar kennis. Scheikundeproefjes deed hij op zijn slaapkamer met een doos van TELEAC (“Chemie is overal”). Feike van der Leij is na een analistenopleiding biologie gaan studeren in Groningen en in 1992 gepromoveerd op aardappelonderzoek. Daarin stond DNA en biotechnologie centraal. In Zwitserland heeft hij onderzoek in de steigers gezet om in planten afbreekbaar plastic te gaan maken uit CO2 en zonlicht.

Vervolgens stapte hij over naar het research-lab. kindergeneeskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. Daar heeft hij 15 jaar onderzoek gedaan aan “genomics”: door het DNA te bestuderen van mensen en dieren zijn we steeds beter gaan begrijpen hoe veranderingen rondom de geboorte worden aangestuurd. Het onderzoek heeft veel kennis opgeleverd die voor het begrijpen van o.a. diabetes van pas komt. M.n. over hoe vetzuurmetabolisme “praat” met suikerverbranding en de rol van eiwitten daarbij. En passant ontdekte Feike een “hongergen” (CPT1C is een gen dat in de hersenen voor het doorgeven van hongersignalen zorgt) dat hij samen met Schotse collega’s in kaart heeft gebracht.   

Sinds 2006 was Feike al docent moleculaire biologie in Leeuwarden bij Life Sciences & Technology, een samenwerking van hogescholen waarin Feike samen met collega’s van de opleidingen Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek en Voedingsmiddelentechnologie de specialisatie Health & Food heeft vormgegeven.

In 2010 werd Feike lector Voeding & Gezondheid bij Hogeschool Van Hall Larenstein. Daarna werd hij aangesteld als lector Health & Food in Leeuwarden, waar hij samen met twee andere lectoren onderzoek deed in het project Food Circle (samen met N-Nederlandse Food bedrijven en het Healthy Ageing Network Northern Netherlands). Vervolgens werd hij  trekker van de Innovatiewerkplaats Health, Food & Technology van het Centre of Expertise Healthy Ageing.

Enkele publicaties